Historiku

Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve në Maqedoni (ITSHKSHM), me seli në Shkup, është institucioni i parë dhe i vetëm në Republikën e Maqedonisë, i cili merret me ruajtjen, kultivimin dhe avancimin e trashëgimisë kulturo-historike të shqiptarëve në këtë pjesë të Ballkanit.

ITSHKSHM u themelua me vendim të Qeverisë së Maqedonisë, më 27.03.2007, si institucion publik shkencor, dhe u përurua solemnisht më 22 nëntor të vitit 2007, me rastin e 99 vjetorit të Kongresit të Alfabetit shqip të Manastirit. Është njëri nga shtatë institutet publike shkencore në Republikën e Maqedonisë, puna e të cilit rregullohet në bazë të Ligjit për veprimtari hulumtuese-shkencore.

Selia e parë ku u vendos ky institut ishte në Kurshumlihan të Çarshisë së Vjetër, ndërsa tani ndodhet në objektin e ish-ambasadës amerikane në Shkup, i pajisur me inventar dhe kushte relativisht të mira të punës kërkimore-shkencore. Prej themelimit e deri më tani, ITSHKSHM u drejtua nga Dr.Mirushe Hoxha, Dr.Ramiz Abdyli, Dr.Naim Halimi (u.d.), Dr.Shefqet Zekolli, ndërsa drejtor aktual është Dr.Skender Asani.

Në këtë institut janë të angazhuar afër 20 punëtorë, kryesisht magjistra dhe doktorë të shkencave filologjike dhe historike. Në kuadër të ITSHKSHM-së, funksionojnë pesë sektorë:

  • Sektori i gjuhës shqipe
  • Sektori i letërsisë shqipe
  • Sektori i historisë së shqiptarëve në Maqedoni dhe i lëvizjeve demografike
  • Sektori i etnologjisë, historisë së artit dhe arkitekturës popullore
  • Sektori i lidhjeve të ndërsjella kulturore, historike dhe gjuhësore mes shqiptarëve dhe maqedonasve me popujt tjerë të rajonit

ITSHKSHM ka organin e vet, revistën shkencore ‘Studime albanologjike’, në të cilën botohen materiale nga sfera të ndryshme të gjuhësisë, letërsisë, folklorit, etnologjisë, historisë, etj., që ndërlidhen me albanologjinë dhe përgjithësisht shqiptarët e këtyre trevave.
Prej vitit 2014, Ministria e Arsimit të Republikës së Maqedonisë, ka akredituar studimet pasdiplomike në ITSHKSHM. Programet studimore janë dyvjeçare, sipas sistemit të kredive ECTS, në drejtimet: Gjuhë shqipe, Letërsi shqipe, dhe Histori e marrëdhënie ndërkombëtare.

ITSHKSHM ka bashkëpunim të ngushtë me shumë institucionet relevante vendore dhe ndërkombëtare, që për fokus të interesimit kanë ruajtjen e trashëgimisë shpirtërore dhe kulturore.